เทศกาลดิวาลี 2569 คืออะไร? ที่มา 5 วันแห่งแสง และปฏิทินงานในไทย 3–29 พ.ย.

ช่วงต้นเดือนพฤศจิกายนทุกปี ถ้าคุณเดินผ่านย่านพาหุรัด หรือเห็นตะเกียงดวงเล็กเรียงเป็นแถวตามห้างริมแม่น้ำ นั่นอาจเป็นสัญญาณของ เทศกาลดิวาลี เทศกาลแห่งแสงที่คนนับล้านทั่วโลกรอคอย ปีนี้ตรงกับวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน และมีงานฉลองในไทยตลอดเดือน ที่น่าสนใจคือเรื่องนี้ไม่ได้ไกลตัวคนไทยเลย เพราะตำนานหนึ่งของดิวาลีเชื่อมตรงมาถึงตัวละครที่เรารู้จักดีอย่าง “หนุมาน” ในรามเกียรติ์

สรุปสั้น: ดิวาลี (Diwali หรือ Deepavali) ปี 2569 ตรงกับวันอาทิตย์ที่ 8 พ.ย. เป็นเทศกาลราว 5 วันที่สื่อถึงชัยชนะของแสงสว่างเหนือความมืด ได้ขึ้นบัญชีมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของ UNESCO เมื่อ ธ.ค. 2025 ส่วนในไทยมีงาน Amazing Thailand Grand Diwali Festival 2026 รวม 7 งานที่กรุงเทพฯ พัทยา และภูเก็ต ระหว่าง 3–29 พ.ย. เข้าชมฟรีทุกงาน

ดิวาลีคืออะไร ทำไมถึงเรียกว่าเทศกาลแห่งแสง

คำว่า “ดิวาลี” มาจากคำสันสกฤต dipavali แปลว่า “แถวแห่งแสง” ตามข้อมูลของสารานุกรมบริแทนนิกา ชื่อนี้บอกหัวใจของงานได้ตรงตัว เพราะในคืนเดือนมืด ชาวฮินดูจะจุดตะเกียงดินเผาดวงเล็กที่เรียกว่า “ดียา” (diya) เพื่ออัญเชิญพระแม่ลักษมี เทวีแห่งความมั่งคั่ง ให้เสด็จมาเยือนบ้าน

ความหมายที่คนจดจำกันมากที่สุดคือชัยชนะของแสงสว่างเหนือความมืด แต่ก่อนจะถึงคืนนั้น ยังมีพิธีและเรื่องเล่าเรียงกันอีกหลายวัน

5 วันของดิวาลี ปีนี้วันไหนทำอะไร

บริแทนนิกาอธิบายว่าดิวาลีกินเวลา 5 วัน ส่วนปฏิทินปี 2026 ที่ Vedantu เผยแพร่ (อ้างอิง Drik Panchang) มีวันสำคัญดังนี้ วันจริงอาจต่างกันเล็กน้อยตามท้องถิ่นและปฏิทินที่ใช้

1. 6 พ.ย. — Dhanteras: วันทำความสะอาดบ้าน ซื้อของทองชิ้นเล็ก และบูชาพระแม่ลักษมี

2. 7 พ.ย. — Naraka Chaturdashi หรือ Choti Diwali: รำลึกการที่พระกฤษณะปราบอสูรนรกาสูร และสวดมนต์ให้บรรพบุรุษ

3. 8 พ.ย. — Lakshmi Puja: วันหลักของเทศกาล จุดดียาทั่วบ้านเพื่อรับพระแม่ลักษมี

4. 10 พ.ย. — Govardhan Puja: รำลึกตำนานพระกฤษณะยกภูเขาโควรรธนะ

5. 11 พ.ย. — Bhai Dooj: วันเฉลิมฉลองสายใยระหว่างพี่น้อง

ไม่ได้มีแค่ฮินดู แต่ละศาสนาจุดไฟด้วยเรื่องเล่าต่างกัน

เรื่องที่หลายคนไม่รู้คือ เทศกาลเดียวกันนี้มีความหมายต่างกันไปตามความเชื่อ

• ฮินดู (อินเดียเหนือ): ฉลองการกลับสู่กรุงอโยธยาของพระราม พร้อมนางสีดา พระลักษมณ์ และหนุมาน หลังชนะทศกัณฐ์ (Ravana)

• ซิกข์: ตั้งแต่ศตวรรษที่ 18 ใช้รำลึกการกลับสู่เมืองอมฤตสาร์ของคุรุหรโควินท์หลังถูกคุมขัง

• เชน: รำลึกการตรัสรู้และหลุดพ้น (โมกษะ) ของพระมหาวีระ

• พุทธ: ไม่ใช่เทศกาลหลัก แต่บางกลุ่มฉลองในฐานะวันที่พระเจ้าอโศกทรงเปลี่ยนมานับถือศาสนาพุทธ

เรื่องใหม่: ดิวาลีขึ้นบัญชีมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของ UNESCO

เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2025 UNESCO ขึ้นบัญชี Deepavali ไว้ในรายการตัวแทนมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ระหว่างการประชุมคณะกรรมการสมัยที่ 20 ที่ป้อมแดง กรุงเดลี ซึ่งเป็นครั้งแรกที่อินเดียเป็นเจ้าภาพการประชุมนี้ และดิวาลีกลายเป็นรายการที่ 16 ของอินเดีย ดังนั้นปี 2026 จึงเป็นดิวาลีครั้งแรกที่ฉลองกันในสถานะใหม่นี้

ดิวาลีกับคนไทย: จากรามายณะถึงรามเกียรติ์

รามเกียรติ์คือมหากาพย์รามายณะฉบับไทย ฉบับที่รู้จักกันในปัจจุบันชำระขึ้นในรัชกาลที่ 1 ราว พ.ศ. 2342–2350 และภาพจิตรกรรมเรื่องนี้ก็อยู่ที่วัดพระแก้ว ส่วนหนุมานคือแม่ทัพวานรคู่ใจของพระราม เมื่อดิวาลีในอินเดียเหนือฉลองการกลับบ้านของพระรามซึ่งมีหนุมานร่วมทางด้วย เรื่องเล่าของเทศกาลนี้จึงมีตัวละครที่คนไทยคุ้นเคยตั้งแต่เด็กอยู่ด้วย

อยากรู้ลึกกว่านี้? ถ้าอ่านถึงตรงนี้แล้วสงสัยว่าวัฒนธรรมอินเดียที่ยืนยาวขนาดนี้เริ่มต้นจากตรงไหน อีบุ๊กภาษาอังกฤษ Beneath the Banyan Tree: The History of Ancient India โดย ChatStick Team พาย้อนไปดูอารยธรรมลุ่มแม่น้ำสินธุ ยุคพระเวท ไปจนถึงจักรวรรดิเมารยะ พระเจ้าอโศก และจักรวรรดิคุปตะ เล่มนี้ไม่ได้เล่าเรื่องดิวาลีโดยตรง แต่เป็นพื้นหลังที่ช่วยให้เข้าใจรากของความเชื่อทั้งฮินดู เชน และพุทธที่เล่ามาข้างต้น

Beneath the Banyan Tree: The History of Ancient India — ChatStick Team (Google Play Books)

ดูเล่มนี้บน Google Play Books

ปฏิทินงานดิวาลีในไทย 2569 และเช็กลิสต์ก่อนไป

การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ระบุว่างาน Amazing Thailand Grand Diwali Festival 2026 จัดโดยสมาคมอินเดียแห่งประเทศไทยและสมาคมการค้าและการท่องเที่ยวไทย–อินเดีย ร่วมกับ ททท. สถานเอกอัครราชทูตอินเดีย และพันธมิตร รวม 7 งาน ดังนี้

• 3–4 พ.ย. The First Light: เซ็นทรัล บางรัก กรุงเทพฯ

• 6–8 พ.ย. Lotus by the River: ริเวอร์พาร์ค ไอคอนสยาม กรุงเทพฯ พิธีจุดดียา 8 พ.ย. 17.00–18.00 น. และพลุริมน้ำ 18.00 น.

• 7–15 พ.ย. Nine Nights of Candlelight: เซ็นทรัล เฟสติวัล พัทยา บีช

• 8 พ.ย. A Sunday of Flavour: เซ็นทรัล ป่าตอง ภูเก็ต เทศกาลอาหารอินเดีย

• 13–15 พ.ย. Lamps Along the Shore: ถนนเลียบหาดพัทยา พิธีจุดดียาริมหาด 13 พ.ย. 18.00–19.00 น.

• 20–24 พ.ย. Threads of Faith: พาหุรัด–คลองโอ่งอ่าง กรุงเทพฯ พิธีจุดดียา 24 พ.ย. 17.00–18.00 น.

• 26–29 พ.ย. Music on the Avenue: ควอเทียร์ อเวนิว เอ็มควอเทียร์ กรุงเทพฯ พิธีจุดดียาปิดท้าย 29 พ.ย. 17.00–18.00 น.

เช็กลิสต์สั้น ๆ สำหรับคนอยากไปให้คุ้ม

• อยากเห็นวันจริงของเทศกาล เลือกวันอาทิตย์ที่ 8 พ.ย. ที่ไอคอนสยาม เผื่อเวลามาก่อนพิธีเริ่ม

• อยากเก็บสองเทศกาลในวันเดียว เลือก 24 พ.ย. ที่คลองโอ่งอ่าง เพราะ ททท. ระบุว่าตรงกับเทวดีปาวลี คุรุปูรพ และลอยกระทง

• อยากไหว้เทพสายฮินดูใกล้ย่านนี้ บทความของไทยรัฐเมื่อปี 2025 แนะนำวัดเทพมณเฑียร เทวสถาน โบสถ์พราหมณ์ เสาชิงช้า และเทวาลัยพระวิษณุ ควรเช็กเวลาเปิดก่อนไป

• แต่งกายสุภาพเมื่อเข้าศาสนสถาน และทำตามป้ายหรือคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่

• ตรวจรายละเอียดล่าสุดได้ที่ TAT Contact Center 1672 เพราะกำหนดการอาจมีการปรับเปลี่ยน

และถ้าไปงานไม่ได้แต่อยากส่งความสว่างให้เพื่อนในแชต แอป Hanuman Thai Stickers ของเราก็เข้ากับบรรยากาศนี้ดี มีสติกเกอร์ออริจินัล 108 แบบใน 9 ชุดธีม รวมถึงชุดดอกบัว กระทง และโคมไฟ พร้อมหนุมานสไตล์น่ารัก ใช้ได้ใน iMessage และดาวน์โหลดได้ฟรี

โหลด Hanuman Thai Stickers

ปีนี้คุณจะจุดแสงให้ใคร

ถ้าต้องส่งความหวังดีให้ใครสักคนในเดือนแห่งแสงนี้ คุณจะส่งให้ใคร และเคยไปงานดิวาลีที่พาหุรัดหรือที่ไหนมาบ้างไหม เล่าให้เราฟังในคอมเมนต์ แล้วแชร์บทความนี้ให้เพื่อนที่กำลังหาที่เที่ยวสุดสัปดาห์ได้เลย

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ดิวาลี 2569 ตรงกับวันไหน?

วันหลักคือวันอาทิตย์ที่ 8 พฤศจิกายน 2569 ส่วนบางประเทศและบางรัฐอาจกำหนดวันหยุดเป็นวันที่ 9 พ.ย. หรือวันอื่นตามปฏิทินท้องถิ่น

ดิวาลี ดีวาลี และ Deepavali ต่างกันไหม?

เป็นเทศกาลเดียวกัน ต่างกันที่การสะกดและสำเนียง บริแทนนิกาบันทึกทั้ง Diwali, Divali, Deepavali และ Dipavali

งานดิวาลีในไทยปีนี้ต้องเสียค่าเข้าไหม?

ททท. ระบุว่าทั้ง 7 งานเข้าชมฟรี ส่วนค่าอาหาร สินค้า หรือบริการภายในงานขึ้นอยู่กับแต่ละร้าน

คนที่ไม่ได้นับถือศาสนาฮินดูไปร่วมงานได้ไหม?

งานในห้างและย่านท่องเที่ยวจัดเป็นเทศกาลวัฒนธรรมที่เปิดให้ทุกคนเข้าชม เพียงแต่งกายสุภาพและให้เกียรติพื้นที่พิธี โดยเฉพาะเมื่อเข้าศาสนสถาน

แหล่งข้อมูล: Encyclopaedia Britannica, TAT Newsroom, Travel Trade Journal, Vedantu, Office Holidays, The Tribune, News On AIR, ไทยรัฐ, Wikipedia: Ramakien

หนังสือและแอปที่แนะนำในบทความนี้เป็นผลงานของทีม ChatStick ดูเล่มอื่นได้ที่ หนังสือของ ChatStick Team บน Google Play Books และ แอปทั้งหมดของ ChatStick บน App Store