On the Origin of Species ครบ 167 ปี (24 พ.ย.): 5 เรื่องน่ารู้ของหนังสือดาร์วินที่เปลี่ยนโลก
วันที่ 24 พฤศจิกายนนี้ครบรอบ 167 ปีที่หนังสือเล่มหนึ่งวางขายในลอนดอน แล้วค่อย ๆ เปลี่ยนวิธีที่มนุษย์มองชีวิตบนโลกไปตลอดกาล นั่นคือ On the Origin of Species ของชาร์ลส์ ดาร์วิน หลายคนรู้จักชื่อนี้จากห้องเรียนชีววิทยา แต่เบื้องหลังหนังสือเล่มนี้มีเรื่องสนุกกว่าในตำราเยอะ ทั้งยอดขายวันแรกที่ถูกเล่าต่อกันจนเกินจริง จดหมายจากเกาะไกลที่ทำให้ดาร์วินต้องรีบเขียน และวลีดังที่จริง ๆ แล้วดาร์วินไม่ได้คิดเอง
สรุปสั้น: On the Origin of Species ตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์ John Murray ในลอนดอน เมื่อ 24 พ.ย. 1859 พิมพ์ครั้งแรก 1,250 เล่มและถูกร้านหนังสือรับไปหมดตั้งแต่วันแรก แนวคิดการคัดเลือกโดยธรรมชาติถูกนำเสนอครั้งแรกคู่กับอัลเฟรด รัสเซล วอลเลซในปี 1858 ส่วนวลี survival of the fittest เป็นของเฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์ ไม่ใช่ของดาร์วิน
1. ขายหมดวันแรก แต่ไม่ใช่เพราะคนแห่ไปต่อคิว
หนังสือออกวางจำหน่ายวันพฤหัสบดีที่ 24 พฤศจิกายน 1859 ราคา 15 ชิลลิง พิมพ์ครั้งแรกเพียง 1,250 เล่ม และทั้งหมดถูกร้านหนังสือกับห้องสมุดให้เช่าจองไปตั้งแต่วันวางขาย ดาร์วินเองก็แปลกใจไม่น้อย เพราะบทความเรื่องเดียวกันที่เขานำเสนอไว้ปีก่อนแทบไม่มีใครสนใจเลย
แต่ถ้าดูตัวเลขให้รอบด้าน ห้องสมุด Mudie's ที่รับไปราว 500 เล่ม ก็สั่งหนังสือเล่าเรื่องคณะสำรวจขั้วโลกเหนือของสำนักพิมพ์เดียวกันถึง 3,000 เล่มในวันเดียวกัน ถึงอย่างนั้นความต้องการก็มากพอให้สำนักพิมพ์รีบพิมพ์ครั้งที่สองอีก 3,000 เล่มออกมาในเดือนมกราคม 1860
เกร็ดเล็ก ๆ อีกข้อ: วันที่แน่นอนยังมีข้อถกเถียงอยู่บ้าง บันทึกของดาร์วินระบุ 24 พ.ย. แต่เอกสารของสำนักพิมพ์ระบุว่าเสนอขายให้ร้านหนังสือตั้งแต่ 22 พ.ย. แล้ว
2. ดาร์วินไม่ได้ "ตาสว่าง" ทันทีที่หมู่เกาะกาลาปากอส
ดาร์วินเดินทางไปกับเรือ HMS Beagle นานห้าปี (1831–1836) และกลับถึงอังกฤษในเดือนตุลาคม 1836 ภาพจำยอดนิยมคือเขาเห็นนกฟินช์บนกาลาปากอสแล้วคิดทฤษฎีออกในทันที แต่นักประวัติศาสตร์วิทยาศาสตร์มองว่านี่เป็นตำนานที่ถูกเล่าเกินจริง ตอนเรือกลับถึงบ้าน ดาร์วินยังไม่ได้เชื่อเรื่องวิวัฒนาการด้วยซ้ำ เขาเพิ่งเริ่มสมุดบันทึกเรื่องการเปลี่ยนแปลงของสปีชีส์เล่มแรกราวกลางปี 1837
ส่วนนกฟินช์ ตัวอย่างที่เก็บมาตอนแรกยังระบุไม่ครบด้วยซ้ำว่ามาจากเกาะไหน ดาร์วินต้องขอข้อมูลสถานที่เก็บจากคนอื่นภายหลัง หลังจากนั้นเขาใช้เวลาอีกกว่า 20 ปีรวบรวมหลักฐานอย่างใจเย็นที่บ้านในชนบท รวมถึงการศึกษาเพรียงด้วยกล้องจุลทรรศน์อยู่หลายปี ก่อนจะยอมตีพิมพ์ทฤษฎีของตัวเอง
3. จดหมายจากเกาะเทอร์นาเตที่ทำให้ดาร์วินต้องเร่งมือ
เดือนมิถุนายน 1858 ดาร์วินได้รับต้นฉบับจากอัลเฟรด รัสเซล วอลเลซ นักธรรมชาติวิทยาที่ทำงานอยู่ในหมู่เกาะมลายู ซึ่งอธิบายกลไกการคัดเลือกโดยธรรมชาติได้คล้ายกับแนวคิดที่ดาร์วินเก็บไว้มานานอย่างน่าตกใจ
เพื่อนสนิทของดาร์วินอย่างนักธรณีวิทยาชาร์ลส์ ไลเอลล์ และนักพฤกษศาสตร์โจเซฟ ฮุคเกอร์ จึงจัดให้มีการอ่านงานของทั้งสองคนคู่กันที่ Linnean Society กรุงลอนดอน เมื่อ 1 กรกฎาคม 1858 โดยที่เจ้าของงานทั้งสองไม่ได้อยู่ในที่ประชุม วันนั้นดาร์วินกำลังโศกเศร้ากับการจากไปของลูกชายวัยเล็ก ส่วนวอลเลซยังอยู่ในเอเชีย
การอ่านครั้งนั้นแทบไม่สร้างกระแสอะไรเลย แต่มันผลักให้ดาร์วินย่อหนังสือเล่มใหญ่หลายเล่มที่วางแผนไว้ให้เหลือเล่มเดียว ซึ่งก็คือ Origin of Species ที่เรารู้จักกัน และวอลเลซเองก็ไม่ได้กลายเป็นคู่แค้น แต่กลับเป็นผู้สนับสนุนแนวคิดของดาร์วินมาตลอด
4. "Survival of the fittest" ไม่ใช่คำของดาร์วิน
วลีดังนี้มาจากนักปรัชญาเฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์ ในหนังสือ Principles of Biology ปี 1864 ซึ่งเขียนขึ้นหลังจากอ่าน Origin of Species ดาร์วินเพิ่งยืมมาใช้ใน Origin ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5 ปี 1869 โดยมองว่าเป็นคำเสริมช่วยอธิบาย และไม่เคยทิ้งคำว่า natural selection หรือการคัดเลือกโดยธรรมชาติ
จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือคำว่า fittest ในทางชีววิทยาไม่ได้แปลว่าแข็งแรงที่สุดหรือดุที่สุด แต่หมายถึงเหมาะกับสภาพแวดล้อมจนอยู่รอดและมีลูกหลานสืบต่อได้ดีกว่า การตีความคำนี้ผิด ๆ เคยถูกนำไปใช้อธิบายสังคมมนุษย์อย่างบิดเบือนมาแล้วในประวัติศาสตร์
5. หนังสือเล่มนี้แทบไม่พูดถึงมนุษย์เลย
หลายคนคิดว่า Origin of Species เป็นหนังสือว่าด้วยมนุษย์วิวัฒน์มาจากอะไร แต่ดาร์วินเลี่ยงไม่พูดถึงต้นกำเนิดของมนุษย์โดยตรงในเล่มนี้ เขารอไปเสนอเรื่องนี้ใน The Descent of Man ปี 1871 ทุกวันนี้ Origin ถูกพิมพ์มากกว่า 250 ฉบับในภาษาอังกฤษ และแปลเป็นภาษาอื่นอย่างน้อย 29 ภาษา ตั้งแต่ภาษาจีน กรีก ไปจนถึงภาษาฮินดี
อยากรู้ลึกกว่านี้? ตามชีวิตของดาร์วินตั้งแต่วัยเยาว์ การเดินทางกับเรือบีเกิล บทบาทของวอลเลซ จนถึงวันที่ Origin of Species ออกสู่โลก ได้ในอีบุ๊ก Charles Darwin: Crafting the Theory of Evolution โดย ChatStick Team เป็นภาษาอังกฤษ 122 หน้า ไม่ต้องมีพื้นฐานวิทยาศาสตร์ และเปิดอ่านตัวอย่างฟรีก่อนได้บน Google Play Books

ชวนฉลองวันครบรอบ Origin of Species แบบง่าย ๆ ที่บ้าน
ลองเป็นดาร์วินหนึ่งวัน: จดบันทึกสิ่งมีชีวิตรอบบ้าน เช่น นก มด หรือใบไม้ แล้วสังเกตว่าตัวที่ดูเหมือนกันต่างกันตรงไหน ดาร์วินเองก็เริ่มจากสมุดบันทึกแบบนี้
เทียบสายพันธุ์สัตว์เลี้ยง: สุนัขหรือนกพิราบที่หน้าตาต่างกันมากคือผลของการคัดเลือกโดยมนุษย์ ซึ่งดาร์วินใช้เป็นตัวเปรียบเทียบเพื่ออธิบายการคัดเลือกโดยธรรมชาติ
ดูสารคดีสัตว์แล้วถามคำถามเดียว: ลักษณะนี้ช่วยให้มันอยู่รอดหรือมีลูกหลานได้มากขึ้นอย่างไร
เช็กความเข้าใจผิด 3 ข้อ: วิวัฒนาการไม่ได้มีเป้าหมายล่วงหน้า, fittest ไม่ได้แปลว่าแข็งแรงที่สุด และมนุษย์ไม่ได้วิวัฒน์มาจากลิงที่มีชีวิตอยู่ทุกวันนี้ แต่มีบรรพบุรุษร่วมกัน
อ่านต่อเรื่องการปรับตัวสุดทึ่ง: ถ้าอยากเห็นตัวอย่างการปรับตัวที่น่าตื่นเต้น ลองอ่าน Mysteries of the Deep: The Life of an Octopus อีบุ๊กอีกเล่มจาก ChatStick Team ที่เล่าเรื่องความฉลาดและการพรางตัวของปลาหมึกยักษ์
แล้วคุณล่ะ รู้จักดาร์วินครั้งแรกจากที่ไหน?
จากบทเรียนชีววิทยา สารคดี หรือภาพนกฟินช์ในหนังสือเรียน? เรื่องไหนในบทความนี้ที่ทำให้คุณแปลกใจที่สุด มาเล่าให้ฟังในคอมเมนต์ แล้วแชร์ให้เพื่อนที่ชอบวิทยาศาสตร์อ่านก่อนวันที่ 24 พฤศจิกายนนี้
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
On the Origin of Species ตีพิมพ์เมื่อไหร่?
24 พฤศจิกายน 1859 โดยสำนักพิมพ์ John Murray ในลอนดอน ปี 2026 จึงเป็นวาระครบรอบ 167 ปี
ใครคิดทฤษฎีการคัดเลือกโดยธรรมชาติ?
ดาร์วินพัฒนาแนวคิดมาตั้งแต่ปลายทศวรรษ 1830 ส่วนวอลเลซคิดได้เองโดยอิสระ และงานของทั้งสองถูกนำเสนอพร้อมกันที่ Linnean Society เมื่อ 1 กรกฎาคม 1858
ดาร์วินเป็นคนพูดว่า survival of the fittest ใช่ไหม?
ไม่ใช่ วลีนี้เป็นของเฮอร์เบิร์ต สเปนเซอร์ ในปี 1864 ดาร์วินยืมมาใช้ใน Origin ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5 ปี 1869 ในฐานะคำเสริมของการคัดเลือกโดยธรรมชาติ
Darwin Day กับวันครบรอบ Origin of Species คือวันเดียวกันไหม?
ไม่ใช่ Darwin Day ตรงกับ 12 กุมภาพันธ์ ซึ่งเป็นวันเกิดของดาร์วิน (ค.ศ. 1809) ส่วน 24 พฤศจิกายนคือวันครบรอบการตีพิมพ์ Origin of Species
แหล่งข้อมูล: National Library of Scotland, Linda Hall Library, Smithsonian Libraries, Raptis Rare Books, Darwin Correspondence Project, Britannica, BBVA OpenMind, Why Evolution Is True (Burlington House), Cambridge University Press (Darwin Mythology), EBSCO Research Starters
หนังสือที่แนะนำในบทความนี้เป็นผลงานของทีม ChatStick ดูอีบุ๊กทั้งหมดของ ChatStick Team บน Google Play Books →































ความคิดเห็น