ฝนดาวตกโอไรออนิดส์ 2569 คืน 21 ต.ค.: เศษฝุ่นดาวหางฮัลเลย์ ดูยังไงให้เห็น

ถ้าคืนวันพุธที่ 21 ตุลาคมนี้คุณยังไม่ง่วง ลองปิดไฟ ออกไปนอนมองฟ้าสักครึ่งชั่วโมง เพราะ ฝนดาวตกโอไรออนิดส์ 2569 กำลังจะถึงช่วงพีค และทุกขีดแสงที่วาบผ่านตาคุณ คือเม็ดฝุ่นเล็ก ๆ ที่หลุดออกมาจากดาวหางที่โด่งดังที่สุดในประวัติศาสตร์อย่าง “ดาวหางฮัลเลย์” ตัวดาวหางจะกลับมาให้เห็นอีกทีปี 2061 แต่ชิ้นส่วนของมันมาเยือนเราทุกเดือนตุลาคม

สรุปสั้น: ฝนดาวตกโอไรออนิดส์ปี 2569 มีช่วงพีคราวคืนวันที่ 21 ต่อเช้าวันที่ 22 ต.ค. (คาดการณ์ราวตี 1 เวลาไทย) ใต้ฟ้ามืดสนิทอาจเห็นราว 10–20 ดวงต่อชั่วโมง ปีนี้ดวงจันทร์ข้างขึ้นค่อนดวงจะรบกวนช่วงหัวค่ำ ช่วงดูดีที่สุดคือหลังดวงจันทร์ตกไปจนถึงก่อนฟ้าสาง ไม่ต้องใช้กล้อง ใช้ตาเปล่ากับความอดทนก็พอ

ฝนดาวตกโอไรออนิดส์คืออะไร ทำไมเรียกว่า “ฝนดาวตกนายพราน”

ดาวตกไม่ใช่ดาวที่หล่นลงมาจริง ๆ แต่เป็นเศษฝุ่นและหินขนาดเล็กในอวกาศที่พุ่งเข้าชั้นบรรยากาศโลกด้วยความเร็วสูง แล้วเสียดสีจนลุกไหม้เป็นทางแสงสั้น ๆ เมื่อโลกโคจรผ่านบริเวณที่มีเศษฝุ่นหนาแน่น เราจะเห็นดาวตกจำนวนมากกว่าปกติ นั่นคือสิ่งที่เรียกว่า “ฝนดาวตก”

สำหรับโอไรออนิดส์ (Orionids) ชื่อมาจากกลุ่มดาวโอไรออน หรือ “กลุ่มดาวนายพราน” เพราะเมื่อลากเส้นย้อนทางของดาวตกกลับไป จะดูเหมือนพุ่งออกมาจากจุดเดียวใกล้ ๆ กระบองที่นายพรานชูขึ้น ทางเหนือของดาวบีเทลจุส ดาวสีส้มแดงที่สังเกตง่าย จุดนี้เรียกว่า “จุดศูนย์กลางการกระจาย” (radiant) ฝนดาวตกชุดนี้เริ่มมีให้เห็นตั้งแต่ราวปลายกันยายน–ต้นตุลาคม และลากยาวไปจนถึงเดือนพฤศจิกายน แต่ช่วงที่มีมากที่สุดคือคืนรอบ ๆ วันที่ 21 ตุลาคม

มรดกจากดาวหางฮัลเลย์ ผู้มาเยือนทุก ๆ 76 ปี

ต้นกำเนิดของโอไรออนิดส์คือดาวหางฮัลเลย์ (1P/Halley) ซึ่งใช้เวลาโคจรรอบดวงอาทิตย์ราว 76 ปี ทุกครั้งที่เข้าใกล้ดวงอาทิตย์ ดาวหางจะทิ้งฝุ่นไว้ตามเส้นทาง เหมือนรถที่โรยฝุ่นไว้บนถนน พอโลกโคจรตัดผ่านทางฝุ่นนั้นในเดือนตุลาคม เราก็ได้ชมฝนดาวตก ที่น่าสนใจคือโลกตัดผ่านทางโคจรของฮัลเลย์ปีละ 2 ครั้ง อีกครั้งคือช่วงต้นเดือนพฤษภาคม ซึ่งให้กำเนิดฝนดาวตกอีตาอควอริดส์

• นิวเคลียสหรือ “ก้อนน้ำแข็งสกปรก” ของฮัลเลย์มีขนาดราว 16 x 8 x 8 กิโลเมตร (ข้อมูลจาก NASA)

• ปี 1705 เอ็ดมันด์ ฮัลเลย์ นักดาราศาสตร์ชาวอังกฤษ พบว่าดาวหางที่ถูกบันทึกไว้ 3 ครั้งในอดีตเป็นดวงเดียวกัน และทำนายการกลับมาได้ถูกต้อง ดาวหางจึงได้ชื่อตามเขา

• มนุษย์บันทึกการเห็นดาวหางดวงนี้มาหลายพันปี หนึ่งในบันทึกที่ดังที่สุดคือผ้าปักบายเยอ (Bayeux Tapestry) ที่เล่าเหตุการณ์ปี ค.ศ. 1066

• ฮัลเลย์มาเยือนครั้งล่าสุดปี 1986 และจะกลับมาอีกครั้งราวปี 2061

5 เรื่องน่ารู้ของฝนดาวตกโอไรออนิดส์

1. เร็วติดอันดับต้น ๆ: พุ่งเข้าชั้นบรรยากาศราว 66 กิโลเมตรต่อวินาที หรือกว่า 230,000 กม./ชม. เส้นแสงจึงวาบเร็วมาก กะพริบตาทีเดียวอาจพลาด

2. บางดวงทิ้ง “หาง” เรืองแสง: ดาวตกที่เร็วมากอาจทิ้งร่องรอยเรืองแสงค้างอยู่ได้ตั้งแต่ไม่กี่วินาทีจนถึงหลายนาที

3. ลุ้นลูกไฟ: บางดวงสว่างจ้าจนกลายเป็น “ลูกไฟ” (fireball) ที่ส่องแสงนานกว่าดาวตกทั่วไป

4. ไม่ต้องจ้องกลุ่มดาวนายพราน: ดาวตกโผล่ได้ทั่วท้องฟ้า มองห่างจากจุดศูนย์กลางราว 45 องศาจะเห็นเส้นแสงยาวกว่า

5. ยิ่งดึกยิ่งดี: จุดศูนย์กลางขึ้นจากขอบฟ้าก่อนเที่ยงคืน และขึ้นสูงสุดราวตี 2 ช่วงก่อนรุ่งสางจึงมักเห็นได้มากที่สุด

อยากรู้ลึกกว่านี้? มองฝนดาวตกแล้วสงสัยว่ามนุษย์ออกไปไกลกว่าชั้นบรรยากาศได้อย่างไร ลองอ่าน Cosmic Rivals: The Saga of the Space Race อีบุ๊กภาษาอังกฤษ 156 หน้าจาก ChatStick Team ที่เล่าการแข่งขันอวกาศตั้งแต่จรวดยุคแรก สปุตนิก โครงการอะพอลโล ไปจนถึงยุคความร่วมมือบนสถานีอวกาศนานาชาติ และการก้าวขึ้นมาของจีนกับยุโรป อ่านเพลินและได้ฝึกภาษาอังกฤษไปในตัว

Cosmic Rivals: The Saga of the Space Race — ChatStick Team (Google Play Books)

ทดลองอ่าน Cosmic Rivals บน Google Play Books

เช็กลิสต์ดูฝนดาวตกคืน 21 ต.ค. ให้เห็นจริง

• เลือกเวลา: ดูหลังเที่ยงคืนของคืนวันพุธที่ 21 ต่อเช้าวันพฤหัสบดีที่ 22 ต.ค. ปีนี้ดวงจันทร์ข้างขึ้นสว่างราว 80% (เต็มดวง 26 ต.ค.) จึงควรรอหลังดวงจันทร์ลับฟ้าไปจนถึงก่อนฟ้าสาง ช่วงพีคค่อนข้างกว้าง คืนก่อนและหลังก็ยังลุ้นได้

• หนีแสงเมือง: ฟ้ามืดคือปัจจัยที่สำคัญที่สุด ในเมืองที่มีแสงไฟอาจเห็นเพียงไม่กี่ดวงต่อชั่วโมง ลองหาที่โล่งห่างจากไฟถนน เช่น ทุ่งนา ลานกางเต็นท์ หรือจุดชมวิวบนเขา

• ให้ตาปรับตัว 30 นาที: งดมองจอมือถือ หรือหรี่ความสว่างให้ต่ำสุด เพราะแสงจอทำให้ตาต้องเริ่มปรับใหม่

• นอนดูสบาย ๆ: เตรียมเสื่อ ถุงนอน หรือเก้าอี้ผ้าใบ นอนหงายหันไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ แล้วมองฟ้าให้กว้างที่สุด

• ไม่ต้องใช้กล้องส่องทางไกล: กล้องสองตาและกล้องโทรทรรศน์มีมุมมองแคบเกินไป ตาเปล่าดีที่สุด แต่อย่าลืมเสื้อแขนยาว ยากันยุง และเช็กพยากรณ์เมฆก่อนออกเดินทาง

• อยากถ่ายรูป: ตั้งกล้องบนขาตั้ง ใช้เลนส์มุมกว้าง เปิดรับแสงนานหลายวินาทีต่อเนื่อง แล้วค่อยเลือกภาพที่ติดดาวตกภายหลัง

ถ้าพาลูกหลานไปดูด้วยแล้วเขาเริ่มถามว่า “โตขึ้นเป็นนักบินอวกาศได้ไหม” อีกเล่มที่เข้ากับคืนนี้คือ Soaring Through Space: A Comprehensive Guide to Becoming an Astronaut อีบุ๊ก 123 หน้าที่เล่าเส้นทางสู่อาชีพนักบินอวกาศ ชีวิตประจำวันบนสถานีอวกาศนานาชาติ ทั้งข้อดีและความเสี่ยงของงานนี้ เหมาะกับนักเรียนหรือใครที่ใฝ่ฝันถึงอวกาศ

ดู Soaring Through Space บน Google Play Books

คืนนี้คุณนับได้กี่ดวง?

คุณวางแผนจะไปดูฝนดาวตกที่ไหน หรือเคยเห็นลูกไฟสว่างวาบจนลืมไม่ลงไหม? มาเล่าให้ฟังในคอมเมนต์ แล้วแชร์บทความนี้ให้เพื่อนที่ชอบดูดาว จะได้นัดกันออกไปนอนนับดาวตกคืน 21 ต.ค. นี้

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ฝนดาวตกโอไรออนิดส์ 2569 ดูได้วันไหน เวลาไหน?

ช่วงพีคคือคืนวันที่ 21 ต่อเช้าวันที่ 22 ตุลาคม 2569 เวลาที่ดีที่สุดคือหลังเที่ยงคืน โดยเฉพาะหลังดวงจันทร์ตกไปจนถึงก่อนฟ้าสาง คืนใกล้เคียงก็ยังมีดาวตกให้เห็น

ต้องใช้กล้องโทรทรรศน์ไหม?

ไม่ต้อง ฝนดาวตกดูด้วยตาเปล่าดีที่สุด เพราะดาวตกเกิดได้ทั่วท้องฟ้า กล้องที่มีมุมมองแคบจะทำให้พลาดได้ง่าย

อยู่ในเมืองจะเห็นไหม?

อาจเห็นได้บ้างแต่น้อยลงมาก ใต้ฟ้ามืดสนิทอาจเห็นราว 10–20 ดวงต่อชั่วโมง ส่วนพื้นที่ชานเมืองที่มีแสงไฟอาจเหลือราว 5–10 ดวง ยิ่งห่างจากแสงไฟยิ่งมีโอกาสเห็นมากขึ้น

ดาวหางฮัลเลย์จะกลับมาเมื่อไร?

ฮัลเลย์โคจรรอบดวงอาทิตย์ราว 76 ปี มาเยือนครั้งล่าสุดปี 1986 และคาดว่าจะกลับมาอีกครั้งราวปี 2061 ระหว่างนี้เราดูเศษฝุ่นของมันได้ทุกปีผ่านฝนดาวตกโอไรออนิดส์ (ต.ค.) และอีตาอควอริดส์ (พ.ค.)

แหล่งข้อมูล: NASA Science – Orionids · EarthSky – Orionid meteor shower · Farmers' Almanac – Orionid Meteor Shower 2026

อีบุ๊กที่แนะนำในบทความนี้เป็นผลงานของทีม ChatStick (ChatStick Team) — ดูอีบุ๊กทั้งหมดของ ChatStick Team บน Google Play Books