วันแอนิเมชันสากล 28 ต.ค.: ที่มา และ 5 เรื่องน่ารู้จากภาพวาดมือถึง Toy Story
การ์ตูนเรื่องโปรดตอนเด็ก อนิเมะที่ดูรวดเดียวจบซีซัน หรือสติกเกอร์ดุ๊กดิ๊กที่ส่งในแชตทุกวัน ทั้งหมดนี้มีรากเดียวกันคือ "ภาพนิ่งที่ถูกทำให้ขยับได้" และทุกวันที่ 28 ตุลาคม คนทั่วโลกจะร่วมฉลอง วันแอนิเมชันสากล (International Animation Day) วันที่ย้อนกลับไปหาการฉายการ์ตูนต่อหน้าผู้ชมครั้งแรก ๆ ของโลกเมื่อกว่า 130 ปีก่อน มาดูกันว่าเรื่องราวเริ่มต้นอย่างไร และเราจะฉลองวันนี้แบบสนุก ๆ ที่บ้านได้อย่างไร
สรุปสั้น: วันแอนิเมชันสากลตรงกับ 28 ตุลาคมของทุกปี ก่อตั้งโดยสมาคมภาพยนตร์แอนิเมชันนานาชาติ (ASIFA) ในปี 2002 เพื่อรำลึกถึงวันที่ 28 ตุลาคม 1892 ที่ชาร์ล-เอมิล เรโน ฉายการ์ตูนวาดมือด้วยเครื่อง Théâtre Optique ต่อสาธารณชนครั้งแรกที่พิพิธภัณฑ์ Grévin กรุงปารีส ปัจจุบันมีการจัดกิจกรรมในกว่า 50 ประเทศ
วันแอนิเมชันสากลคืออะไร ใครเป็นคนตั้ง?
วันนี้ไม่ใช่วันหยุดราชการ แต่เป็น "วันสำคัญของคนรักแอนิเมชัน" ที่ ASIFA (Association Internationale du Film d'Animation) องค์กรด้านแอนิเมชันระดับโลกซึ่งมีฐานอยู่ที่เมืองอานซี ประเทศฝรั่งเศส ประกาศขึ้นในปี 2002 เพื่อให้คนทั่วโลกหันมาสนใจศิลปะแขนงนี้พร้อมกัน
แต่ละปีมีการฉายหนังแอนิเมชัน เวิร์กช็อป นิทรรศการ และสาธิตเทคนิคการทำการ์ตูน ในกว่า 50 ประเทศ รวมแล้วนับพันกิจกรรม
ASIFA จะเชิญศิลปินออกแบบโปสเตอร์ประจำปีใหม่ทุกครั้ง แล้วให้แต่ละประเทศนำไปปรับใช้
ปี 2026 วันที่ 28 ตุลาคมตรงกับวันพุธ หลายเมืองจึงจัดกิจกรรมช่วงสุดสัปดาห์ใกล้ ๆ วันจริง
28 ตุลาคม 1892: "โรงละครแสง" ของเอมิล เรโน
ก่อนจะมีภาพยนตร์อย่างที่เรารู้จัก ชาร์ล-เอมิล เรโน นักประดิษฐ์ชาวฝรั่งเศส จดสิทธิบัตรเครื่อง Théâtre Optique (โรงละครแสง) ในปี 1888 หลักการคือวาดภาพระบายสีด้วยมือลงบนแถบยาวที่ม้วนอยู่บนแกน แล้วหมุนให้ผ่านเครื่องฉายและกระจก ภาพจึงไปปรากฏบนจอเป็นการเคลื่อนไหว
คืนวันที่ 28 ตุลาคม 1892 ที่พิพิธภัณฑ์ Musée Grévin กรุงปารีส เรโนเปิดการแสดงชุด Pantomimes Lumineuses ประกอบด้วยการ์ตูนสั้น 3 เรื่อง คือ Pauvre Pierrot, Un bon bock และ Le Clown et ses chiens แต่ละเรื่องใช้ภาพวาดราว 500–600 ภาพ ยาวประมาณ 15 นาที โดยเรโนหมุนเครื่องเองสด ๆ มีนักเปียโนบรรเลงประกอบ การแสดงนี้เปิดต่อเนื่องจนถึงปี 1900 มีผู้ชมราวครึ่งล้านคน
เกร็ดน่ารู้: เครื่องฉายภาพยนตร์ของพี่น้องลูมิแยร์ที่มาในปี 1895 ใช้การถ่ายภาพจริงซึ่งทำได้เร็วกว่าการวาดทีละภาพ ผู้ชมจึงค่อย ๆ หันไปหาหนังแบบใหม่ แต่ชื่อของเรโนยังถูกจดจำในฐานะผู้บุกเบิกการ์ตูนบนจอ และกลายเป็นที่มาของวันนี้
ไทม์ไลน์ 5 จุดเปลี่ยน: จากกระดานดำสู่คอมพิวเตอร์
1892 – Théâtre Optique: การ์ตูนวาดมือฉายต่อหน้าผู้ชมที่ปารีส จุดเริ่มต้นของวันแอนิเมชันสากล
1908 – Fantasmagorie: ผลงานของเอมิล โคล (Émile Cohl) ที่นักประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ยกให้เป็นการ์ตูนแอนิเมชันเรื่องแรก ๆ ใช้ภาพวาดราว 700 ภาพ ถ่ายภาพละ 2 เฟรม ได้หนังยาวไม่ถึง 2 นาที และมีลุคเหมือนชอล์กบนกระดานดำ
1937 – Snow White and the Seven Dwarfs: ภาพยนตร์แอนิเมชันขนาดยาวเรื่องแรกของดิสนีย์ และเป็นแอนิเมชันขนาดยาวเรื่องแรกของสหรัฐฯ เปิดตัวรอบปฐมทัศน์ 21 ธันวาคม 1937
1988 – Tin Toy: หนังสั้นของ Pixar ที่กลายเป็นภาพยนตร์คอมพิวเตอร์แอนิเมชันเรื่องแรกที่คว้ารางวัลออสการ์
1995 – Toy Story: เข้าฉาย 22 พฤศจิกายน 1995 ในฐานะภาพยนตร์คอมพิวเตอร์แอนิเมชันขนาดยาวเรื่องแรกของโลก และขึ้นอันดับ 1 ในสัปดาห์เปิดตัว
สตีฟ จ็อบส์ กับ Pixar: เมื่อคนทำคอมพิวเตอร์มาเปลี่ยนโลกการ์ตูน
หลายคนรู้จักสตีฟ จ็อบส์ จาก iPhone แต่ในปี 1986 เขาซื้อแผนกคอมพิวเตอร์ของ Lucasfilm จากจอร์จ ลูคัส แล้วตั้งเป็นบริษัทอิสระชื่อ Pixar ซึ่งตอนนั้นมีพนักงานราว 40 คน โดยมีเอ็ด แคตมัลล์ เป็นผู้บริหาร และจอห์น แลสซีเตอร์ เป็นผู้กำกับดาวรุ่ง ในปีเดียวกันนั้นเอง หนังสั้น Luxo Jr. ที่มีโคมไฟตั้งโต๊ะเป็นตัวเอก ก็เปิดตัวที่งาน SIGGRAPH และกลายเป็นสัญลักษณ์ของสตูดิโอมาจนทุกวันนี้
เกือบสิบปีต่อมา Toy Story ก็พิสูจน์ว่าหนังที่สร้างทั้งเรื่องด้วยคอมพิวเตอร์ทำให้คนดูหัวเราะและซึ้งได้ไม่แพ้การ์ตูนวาดมือ และในปี 2006 จ็อบส์ขาย Pixar ให้ The Walt Disney Company เส้นทางนี้แสดงให้เห็นว่าเทคโนโลยีกับศิลปะไม่ได้แยกจากกัน แต่เดินไปด้วยกัน เหมือนที่เรโนเคยใช้เครื่องจักรพาภาพวาดขึ้นจอเมื่อร้อยกว่าปีก่อน
อยากรู้ลึกกว่านี้? ถ้าชอบเบื้องหลังแบบนี้ ลองอ่าน Steve Jobs: Crafting a Technological Renaissance อีบุ๊กภาษาอังกฤษ 195 หน้าโดย ChatStick Team ที่เล่าบทบาทของจ็อบส์ต่อคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล ภาพยนตร์แอนิเมชัน โทรศัพท์ ดนตรี และแท็บเล็ต โดยเปรียบเขากับบุคคลยุคเรอเนสซองส์ที่ผสานวิทยาศาสตร์กับศิลปะ อ่านตัวอย่างฟรีได้บน Google Play Books
5 ไอเดียฉลองวันแอนิเมชันสากลที่บ้าน
ทำฟลิปบุ๊ก: ใช้กระดาษโน้ตปึกเล็ก วาดลูกบอลเด้งทีละหน้า ขยับตำแหน่งทีละนิดสัก 12–20 หน้า แล้วกรีดเร็ว ๆ จะเห็นภาพเคลื่อนไหว แบบเดียวกับหลักการของการ์ตูนยุคแรก
จัดมาราธอนข้ามยุค: ดูการ์ตูนสั้นยุคบุกเบิกสักเรื่อง ต่อด้วยแอนิเมชันคลาสสิก แล้วปิดท้ายด้วยหนังคอมพิวเตอร์แอนิเมชันเรื่องโปรด จะเห็นพัฒนาการชัดมาก
ลองแอปสต็อปโมชัน: ถ่ายของเล่นหรือดินน้ำมันทีละช็อต ขยับนิดเดียวต่อภาพ ได้หนังสั้นของตัวเองในบ่ายเดียว
ฝึกลงสีตัวละคร: งานแอนิเมชันทุกเรื่องต้องมีคนกำหนดโทนสีของตัวละครและฉาก การระบายสีลายเส้นสไตล์อนิเมะเป็นวิธีผ่อนคลายที่ช่วยฝึกเลือกพาเลตต์ แสง และเงาไปในตัว
ตามหากิจกรรมใกล้ตัว: ช่วงปลายเดือนตุลาคม สถาบันศิลปะ หอภาพยนตร์ และมหาวิทยาลัยหลายแห่งทั่วโลกจัดฉายหนังหรือเวิร์กช็อป ลองเช็กเพจของสถาบันใกล้บ้านดู
ถ้าอยากเริ่มข้อ 4 แบบไม่ต้องวาดเส้นเอง Cozy Cottagecore Anime Girls Coloring Book ของ ChatStick Team เป็นสมุดระบายสีดิจิทัล (PDF) ลายเส้นสาวน้อยสไตล์อนิเมะในฉากป่าและธรรมชาติ 40 ภาพ พิมพ์ระบายที่บ้านหรือลงสีบนแท็บเล็ตก็ได้
แล้วคุณล่ะ ชอบแอนิเมชันเรื่องไหนที่สุด?
การ์ตูนวาดมือแบบคลาสสิก อนิเมะญี่ปุ่น หรือหนังคอมพิวเตอร์แอนิเมชัน เรื่องไหนที่ดูกี่รอบก็ไม่เบื่อ? มาเล่าในคอมเมนต์ แล้วแชร์บทความนี้ให้เพื่อนที่เป็นสายการ์ตูนก่อนถึงวันที่ 28 ตุลาคมนี้กันนะ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
วันแอนิเมชันสากลตรงกับวันไหน?
ตรงกับวันที่ 28 ตุลาคมของทุกปี ปี 2026 ตรงกับวันพุธ
ทำไมต้องเป็นวันที่ 28 ตุลาคม?
เพราะวันที่ 28 ตุลาคม 1892 ชาร์ล-เอมิล เรโน ฉายการ์ตูนวาดมือด้วยเครื่อง Théâtre Optique ต่อสาธารณชนครั้งแรกที่พิพิธภัณฑ์ Grévin กรุงปารีส ASIFA จึงเลือกวันนี้เมื่อประกาศวันแอนิเมชันสากลในปี 2002
การ์ตูนแอนิเมชันเรื่องแรกของโลกคือเรื่องอะไร?
ขึ้นกับนิยาม การแสดงของเรโนในปี 1892 เป็นการฉายภาพวาดเคลื่อนไหวต่อผู้ชมรุ่นบุกเบิก ส่วน Fantasmagorie (1908) ของเอมิล โคล มักถูกยกให้เป็นการ์ตูนแอนิเมชันบนฟิล์มเรื่องแรก ๆ
ภาพยนตร์คอมพิวเตอร์แอนิเมชันขนาดยาวเรื่องแรกคืออะไร?
Toy Story ของ Pixar เข้าฉายวันที่ 22 พฤศจิกายน 1995 เป็นภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกที่สร้างด้วยคอมพิวเตอร์ทั้งเรื่อง
แหล่งข้อมูล: ASIFA-Japan · timeanddate.com · National Today · Pixar: Our Story · Britannica (Pixar) · EBSCO (Snow White) · Wikipedia (Fantasmagorie)
หนังสือที่แนะนำในบทความนี้เป็นผลงานของทีม ChatStick ดูอีบุ๊กทั้งหมดของ ChatStick Team ได้ที่ Google Play Books
ความคิดเห็น